در دنیای کنونی، منافع ملتها و امنیت آنها دیگر در چارچوب مرزهای جغرافیایی تعریف و محدود نشده و هر نوع تغییر و تحول مهم در عرصههای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در مناطق مختلف جهان، به طور مستقیم و غیرمستقیم مسائل و منافع دیگر کشورها را نیز تحت تاثیر قرار میدهد و در چنین شرایطی است که خبرگزاریها به یکی از مهمترین ابزارهای جنگ نرم علیه ملت ها و دولتهای غیرهمسو تبدیل شدهاند.
نقش خبرگزاریها در شکل دهی به افکار عمومی بر کسی پوشیده نیست. بسیاری از اطلاعات و اخبار رویدادهای جهان آنگونه به گوش مردم میرسد که خبرگزاریهای بزرگ، مدیران و سیاستگزاران آنها میخواهند! بسیاری از مردم دنیا که علاقهمند به آگاهی از تحولات مختلف کشور خود و سایر مناطق هستند راهی جز شنیدن و دیدن گزارش های منتشره از سوی خبرگزاریها ندارند. درصد قابل توجهی از نوشتجات روزنامهها و مطبوعات نیز در واقع باز نشر مطالب منتشره در خبرگزاریها میباشد.
اخبار و رویدادهای جهان بلافاصله با سرعت زیاد توسط خبرگزاریها روی سایت قرار میگیرد و چنین امکانی برای رسانههای مکتوب وجود ندارد و معمولا خبرها با یک روز تأخیر در آن ها عرضه میشود.
در بخش اخبار و تحلیل رادیو و تلویزیونهای محلی، ملی و بین المللی نیز وضع به همین منوال است و شاید راه دیگری نیز در این رابطه وجود نداشته باشد. امکانات سخت افزایی و نرم افزایی هیچ رادیو و تلوزیون خصوصی و دولتی در حدی نیست که بتواند از نظر سرعت، حجم مطالب منتشره، گستره نشر و میزان تاثیر گذاری در افکار عمومی با خبرگزاری ها رقابت نماید.
هم اکنون مسائل داخلی و بین المللی کشورهای مورد هدف، در راستای تامین منافع قدرت های زیاده خواه تفسیر و براساس تشخیص و نظر آنها توسط خبرگزاریهای وابسته انعکاس مییابد. بسیاری از موفقیتهای این کشورها، کم اهمیت نشان داده میشود و برخی مشکلات و نابسامانیهای کوچک و کم اهمیت چنان با آب و تاب در دنیا مطرح می شود که گویی مهمترین فاجعه سال به وقوع پیوسته است! پیروزیهای بزرگ در عرصههای مختلف سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، علمی، دفاعی، ورزشی و اجتماعی کشورها چون مغایر با اهداف و مصالح نظام استکباری میباشد اصلا قابلیت انعکاس نمییابند! و اگر مجبور به انتشار این رویدادها باشند آن را تحریف و تغییر داده، همراه با کلی تحلیل و کاستیهای مربوط و نامربوط به دنیا مخابره مینمایند و این کار با چنان ظرافت و عملیات روانی صورت میگیرد که شنونده و بیننده خبر نمیداند هدف، گزارش موفقیت بوده یا اعلام مشکلات و ناتوانی بر حل آن!
بخش عمده ای از تحولات دنیا بویژه مسائل ایران با چنین رویکردی به روایت خبرگزاریهایی مانند آسوشیتدپرس، رویترز، یوناتیدپرس، شینهوا، فرانسه، ریانووستی و شبکههای تلویزیونی مانند بیبیسی، سیانان و فاکس نیوز به گوش مردم دنیا میرسد و در واقع اخبار و تحولات از منظری انعکاس می یابد که این رسانهها می خواهند! نتیجه حاکمیت اینچنینی بر فضای خبری و اطلاع رسانی معلوم است و آن چیزی نیست جز مانند آنان دیدن و همانند آنان فکر کردن و قضاوت نمودن!
اگر بخش عظیمی از جنایت ها و خیانت های نظام استکباری در اقصی نقاط جهان از دید مردم پنهان می ماند بخاطر این است که خبرگزاری ها و دیگر رسانه های وابسته چنین می خواهند. اگر جنایات رژیم نژاد پرست صهیونیست در سرزمین های اشغالی اقدام مشروع و مقاومت مردم مظلوم فلسطین، عملیات تروریستی و خشونت طلبانه به دنیا مخابره می شود بخاطر این است که خبرگزاریهای تحت مالکیت صهیونیست ها چنین عقیده ای دارند! جنایات جنگی صربها و قتل عام مسلمانان بوسنی در قلب اروپای متمدن! با سکوت خبری همراه می شود و حجم این جنایات هیچگاه برای مردم دنیا بازگو نمیشود، چون خبرگزاری های معاند با اسلام و مسلمانان چنین مصلحت می دانند. با همین منطق است که تروریست های آدمخوار گسیل شده از کشورهای مختلف به سوریه، مبارز و آزادیخواه معرفی می شوند اما دولت قانونی بشاراسد و ارتش آن کشور به سرکوبگری و کشتار بی گناهان متهم می گردند! اگر خبر مراسم ازدواج سگ های دو آمریکایی، خبر قتل عام دهها زن و کودک افغانی و پاکستانی در اثر بمب ها و موشکهای شلیک شده از سوی پهپادهای آمریکایی را در دنیا تحت شعاع خود قرار میدهد به این دلیل است که خبرگزاریهای مورد نظر، چنین نظری دارند! و بالاخره اگر تصویر تیره و تاری از ایران و ایرانی در دنیا نشان داده میشود به این خاطر است که آمریکا و همپیمانانش چنین میخواهند و آن را از طریق خبرگزاریها و شبکههای وابسته، به خورد مردم جهان میدهند.
در راستای چنین فرایندی است که از سوی خبرگزایهای وابسته به نظام سلطه، موفقیت و تلاش دانشمندان جوان ایرانی برای استفاده صلح آمیز از انرژی هستهای، تلاش برای ساخت تسلیحات هستهای تعبیر میشود و گامهای ارزشمند برای خودکفای کشور در امور دفاعی و رفع تهدیدات روز افزون دشمنان، به جنگ طلبی و تهدید همسایگان! تغییر نام مییابد. حماسه ملت ایران در لبیک گویی به دعوت مقام معظم رهبری برای خلق حماسه سیاسی، تقاضا برای تغییر ساختار نظام نام میگیرد!
این قبیل برخوردها در طول بیش از سه دهه از زمان پیروزی انقلاب اسلامی بقدری تکرار گردیده که حتی شمارش تعدادی از آن ها نیز در این مقال نمی گنجد چه رسد به ذکر جزئیات! اما اشاره به بعضی از این موارد میتواند نشان دهنده نحوه انعکاس اخبار و رویدادها از سوی خبرگزاریهای وابسته و تاثیر این نوع اطلاع رسانی در افکار عمومی باشد و این سئوال را مطرح سازد که چرا با گذشت بیش از سی و پنج سال از استقرار نظام جمهوری در ایران، خبرگزاری های کشور از نظر کمی و کیفی نتوانسته اند به مرحله قابل قبول و تاثیرگذاری حداقل در سطح منطقه برسند؟ البته برخی از این خبرگزاریها، به لحاظ امکانات و میزان فعالیت هایشان نمی توانند عنوان خبرگزاری به معنای واقعی کلمه داشته باشند و اطلاق عنوان سایت خبری یا پایگاه اطلاع رسانی برای آنان مناسبتر است زیرا یک بنگاه خبری که نتواند روزانه صدها خبر در حوزههای مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، ورزشی داخلی و بین المللی مخابره کند، نمیتواند عنوان خبرگزاری داشته باشد اما در هر صورت باید خود را هم از حیث میزان تولیدات خبری و هم از نظر جذب مخاطب و اثرگذاری ارتقاء داده و به سطح یک خبرگزاری برسانند.
آمریکا و برخی از همپیمانانش که نمی توانند و یا نمی خواهند شاهد موفقیتهای پی در پی ایران در عرصههای گوناگون باشند از اواخر دهه ۶۰ ماهیت تهدیدات خود را از تهدید سختافزارانه به تهدید نرمافزارانه تغییر داده و در مقاطع مختلف با به راه انداختن جنگ روانی علیه ملت ایران سعی در سیاه نمایی و ایجاد اخلال در روند شکوفایی نظام اسلامی دارند که بیشتر این اقدامات از طریق خبرگزاری های وابسته و شبکه های ماهواره ای دنبال می شود. طبیعی است که برای مقابله با آنان راهی جز تقویت رسانه های داخلی بویژه خبرگزاری ها وجود ندارد.
رسانه ها و خبرگزاری های کشورمان باید حجم گستردهای از توان خود را معطوف رساندن پیام انقلاب اسلامی به ملتها نمایند و این توانمندی را داشته باشند که بخش قابل توجهی از اخبار و رویدادهای بینالمللی را به روایت خبرگزاریهای ایرانی در دنیا منتشر سازند، موضوعی که متاسفانه کارنامه قابل قبولی در این رابطه نداریم.
اگر ما نتوانیم پیام انقلاب اسلامی و اصول و ارزشهای آن را به صورت صحیح و دقیق به مخاطبان خود برسانیم یا تصویر واقعی از رویدادهای ایران را در دنیا منعکس سازیم، شبکهها و خبرگزاریهای امپریالیستی و صهیونیستی این کار را با تحریف و دروغ و در یک فضای منفی انجام خواهند داد و این مسئله در ارتباط مستقیم با امنیت و منافع ملی ایران می باشد و این موضوع بر اهمیت پیام رسانی و حضور فعال خبرگزاریهای ایرانی در سطح بین المللی افزوده است.
موضوع دیگر در این رابطه، لزوم گسترش فعالیت خبرگزاریهای ایرانی در خارج از کشور میباشد. بیشتر خبرگزاریهای کشورمان به تایید و تصدیق کارشناسان و صاحب نظران منصف تا حدودی توانسته اند به وظیفه خود در عرصه اطلاع رسانی مسائل داخلی عمل نموده و کارنامه قابل قبول در این زمینه داشته باشند اما باید اذعان نمود که در عرصه خبررسانی و تحلیل رویدادهای بینالمللی، حرفی برای گفتن نداشته اند و دلیل اصلی آن کمبود نیروی کارآمد و منابع مالی می باشد.
در حال حاضر خبرگزاریهای بزرگ دنیا با ایجاد دفاتر خبری در مناطق مختلف دنیا، حضور پررنگی در عرصه تولید و انتقال رویدادهای خبری دارند. در این رابطه خبرگزاری آسوشیتدپرس با بیش از ۲۴۰ دفتر، خبرگزاری رویترز با ۲۰۰ و خبرگزاری فرانسه با ۱۲۰ دفتر از فعال ترین خبرگزاری های دنیا به شمار می آیند که سرویس بینالمللی آن ها روزانه هزاران خبر و تحلیل به زبان های مختلف در دنیا منتشر می سازند.
امروزه به جز خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا) و خبرگزاری فارس که در تعداد معدودی از کشورها دارای دفتر و یا رابط خبری هستند، بقیه خبرگزاریهای کشور تقریبا هیچ دفتری به صورت رسمی در خارج از ایران ندارند و همه فعالیتهای آنان به پوشش دادن اخبار داخلی معطوف شده است و اخبار خارجی که در این خبرگزاری ها منتشر می شود اکثرا به نقل از خبرگزاریها و دیگر رسانههای بیگانه میباشد.
برای جبران کاستیها در این زمینه، باید افراد متعهد و متخصص بکار گرفته شوند تا در کنار رتقاء کیفیت اخبار و گزارشات، تعداد و تنوع اخبار نیز افزایش یابد تا دامنه مخاطب در داخل و خارج کشور گسترش یابد. خبرگزاریهای ایرانی باید روایت درستی از تحولات منطقه و جهان برای مخاطبین داخل و خارج داشته باشند به گونهای که مخاطب احساس کند کانال قابل اتکا و مطمئنی برای تغذیه اطلاعاتی خود در اختیار دارد.
دولت جمهوری اسلامی باید به رسانه ملی و خبرگزاریها به عنوان سربازان حاضر در خط مقدم مبارزه با تهدیدات نرم نگاه کند و در تقویت بیش از پیش آنها بکوشد.
عشرت شایق
دبیر قرارگاه رسانه ای مقابله با تهدیدات
